Transformatie (rijks)monument: Vossius Gymnasium

Transformatie Vossius Gymnasium

Het Vossius Gymnasium, een late verstrakte versie van de Amsterdamse School (van Lansdorp 1931), een Rijksmonument aan de Messchaertstraat in Amsterdam ondergaat een transformatie. Onder de binnenplaats worden – geheel verdiept – twee wedstrijd-sportzalen van 7 meter hoog gebouwd. De sportzalen worden voorzien van daglicht via 3 daklichten, die bovengronds omzoomd zijn met banken. De toegang tot de sportzalen is opgenomen in een aanbouw, die tevens studieruimte en aanverwante ruimtes herbergt. De aanbouw is symmetrisch ontworpen tussen de twee achteringangen van het hoofdgebouw als een versteende serre. Op de linker kop zijn in de serre een patio met een extra toegang naar de fietsenkelder en een boom opgenomen. De serre opent het- aan de pleinzijde vrij gesloten -gebouw naar de binnenplaats. De architectuur van de serre is een eigentijds antwoord op de Amsterdamse School Architectuur van het Vossius Gymnasium: metselwerk met de ornamenten en een spel van symmetrie en asymmetrie. Keramische gevelstenen (met afbeeldingen van een vosje ontworpen door kunstenaar Bien van Heek met de leerlingen) en luchtroosters zijn als ornamenten in het patroon opgenomen. Er is gekozen voor een genuanceerde grijzige baksteen, die aansluit bij de kleur grijs die bij de bestaande dakvlakken en in het bestaande monumentale hekwerk voorkomt. Het hemelwater van het dak wordt middels spuwers geloosd in drie plantenbakken die zijn opgenomen in het volume. Het drietal daklichten van de ondergrondse sportruimte zijn in hetzelfde metselwerk uitgevoerd en aan de straatzijde bij het monumentale hek (dat behouden blijft) is een rij nieuwe bomen teruggebracht in een lange bak van metselwerk. De bak heeft twee verhoogde uiteinden, die exact aansluiten bij de verhoogde koppen van de muur. Achter deze verhogingen worden de containers uit het zicht gehuisvest. De fietsen die voorheen alle op het plein stonden, worden in de kelder ondergebracht. Daardoor kan het plein beter benut worden en ontstaat er minder overlast voor omwonenden. Via de achterentrees wordt de fietsenkelder ontsloten waardoor er een heldere logistiek ontstaat tussen fietsparkeren, nieuwe kantine, lockers, sport en conciërge. De conciërgeruimte is vergroot en strategisch gesitueerd tussen de twee ingangen, waardoor de logistiek is verbeterd. De voormalige conciërgewoning aan de zuidzijde van het complex wordt een ‘studiehuis’ met werkplekken voor leerlingen en docenten. Dit studiehuis krijgt een connectie met de nieuwe kantine, waar ook de lockers zijn gepositioneerd.

De twee huidige (gestapelde) gymzalen, waarvan de onderste aan het plein al een prachtige reeks ramen heeft, worden getransformeerd tot kantine met erboven onderwijsruimtes. Het plein – met voorheen gesloten gevels- wordt met de nieuwe kantine, de nieuwe aanbouw met studieruimte, de toegang naar de sport en de achter entree als 2e voorentree het nieuwe hart van het gebouw. De achter entree wordt daarmee een volwaardige entree. Om de toegankelijkheid te vergroten zijn er twee liften voorzien: één strategisch geplaatst in de aanbouw ten behoeve van de algehele toegankelijkheid van de school en de bereikbaarheid van het ondergrondse sportcomplex en één in de oudbouw. In het markante trappenhuis naar het sportcomplex ervaar je de verbinding van alle lagen. Het ontwerp ademt met zijn klassieke en robuuste materialen traditionele gymnasiale waarden uit. Samen met het schoolbestuur, de leraren, leerlingen en de buurt is er gewerkt aan de plannen.

Constructie kelder

De aanleg van een ondergrondse gymzaal onder het bestaande schoolplein is een constructieve uitdaging geweest, doordat de kelderconstructie aan drie zijden wordt omsloten door het bestaande U-vormig schoolgebouw. Om de hoeveelheid graafwerk te minimaliseren is de kelderdekconstructie zo dun mogelijk uitgevoerd. Na afwegingen van diverse alternatieven zoals TT-platen, was een voorgespannen stroken vloer met een stroken/balken van 60 cm uiteindelijk het dunst. Met een overspanning van ca 22 meter bij de gymzalen is daarmee een zeer slanke constructie gerealiseerd.
Tijdens het grondonderzoek is gebleken dat er een kleilaag op ca 15,5 meter diepte onder maaiveld aanwezig was, waardoor er een gesloten bouwkuip kon worden gemaakt, zonder onderwater beton. Met een keldervloer van 45 cm dik en alle bouwkundige voorzieningen en vrije hoogte kwam de uiteindelijke ontgraving op ca 9 meter diepte te liggen. Om de keldervloer constructie op zijn plek te houden worden er om de 2,5 meter trekpalen (schroefcombi-palen) toegepast. Er is gekozen voor een permanente damwandconstructie met 2 stempelramen tijdens de bouw.
De gehele kelderconstructie is gedilateerd van het bestaande gebouw, zodat eventuele zettingen zo min mogelijk invloed op de bestaande school hebben en om het Rijksmonumentaal gebouw zo min mogelijk aan te tasten.De serre kraagt geheel uit en steunt niet af op de kelderdekconstructie. Omdat het kelderdek met een overspanning van ca 22 meter in het midden namelijk enkele centimeters kan vervormen als het schoolplein bijvoorbeeld vol staat met scholieren, moest de gevel van de serre geheel vrij worden gehouden van het dek.

Colofon

Amsterdam, NL, 2016-2020
Scholen, Transformatie

opdracht
uitbreiding en transformatie van het monument Vossius gymnasium, waaronder twee ondergrondse sportzalen (NOS NSF), een aanbouw en een interne verbouwing.

opdrachtgever
Vossius Gymnasium Amsterdam/ Hevo

architect
Marlies Rohmer Architects & Urbanists

ontwerp
Marlies Rohmer

team
Mariska van Eldonk
Etienne de Mortier
Jonathan de Veen

constructeur
Pieters Bouwtechniek Haarlem

aannemer
K_Dekker bouw & infra b.v.
adviesbureaus Nelissen Ingenieursbureau

ontwerp
2017

opgeleverd
Fase 1 2019
Fase 2 2020

opp/ aanneemsom
BVO: nieuwbouw sport 1316 m2 en serre 290m2 .
Totaal ca 1600 m2
Bestaand gebouw :
7.683 m2
€ 3.943.384,– excl. BTW

 
 

Copyright Marlies Rohmer Architects & Urbanists